Η σύλληψη του προέδρου του Εργατικού Κέντρου Λάρισας κατά τη διάρκεια αφισοκόλλησης, η παραμονή του για λίγες ώρες στο αστυνομικό τμήμα και η μεταγενέστερη απελευθέρωσή του προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις και πολιτικές τοποθετήσεις. Το περιστατικό επανέφερε στο δημόσιο διάλογο ένα διαχρονικό ερώτημα: μέχρι πού φτάνει η συνδικαλιστική ελευθερία και από πού αρχίζει η υποχρέωση τήρησης του νόμου;
Η απάντηση πρέπει να είναι ψύχραιμη και απαλλαγμένη από κομματικές ή ιδεολογικές σκοπιμότητες.
Είναι η αφισοκόλληση νόμιμη;
Η αυθαίρετη αφισοκόλληση σε δημόσιους χώρους, σε κολώνες, τοίχους, στάσεις ή άλλες επιφάνειες χωρίς άδεια δεν αποτελεί νόμιμη πρακτική. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ότι η υπαίθρια προβολή και η τοποθέτηση αφισών επιτρέπονται μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και σε χώρους που έχουν οριστεί από τους δήμους ή με τις προβλεπόμενες άδειες.
Επομένως, εάν η αφισοκόλληση πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση της νομοθεσίας, η παράβαση δεν παύει να είναι παράβαση επειδή τελέστηκε στο πλαίσιο συνδικαλιστικής δράσης.
Ο νόμος οφείλει να εφαρμόζεται για όλους.
Οι συνδικαλιστές έχουν περισσότερα δικαιώματα;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη:
Όχι.
Οι συνδικαλιστές δεν διαθέτουν περισσότερα ατομικά δικαιώματα από οποιονδήποτε άλλο πολίτη. Διαθέτουν όμως ειδικές θεσμικές εγγυήσεις που προστατεύουν τη συνδικαλιστική τους δράση, ώστε να μπορούν να εκπροσωπούν τους εργαζόμενους χωρίς φόβο εκφοβισμού ή αντιποίνων.
Οι εγγυήσεις αυτές δεν αποτελούν προσωπικό προνόμιο ούτε ασυλία.
Δεν σημαίνουν ότι κάποιος μπορεί να παραβιάζει τον νόμο χωρίς συνέπειες, ούτε ότι οι αστυνομικές αρχές στερούνται της δυνατότητας να επέμβουν όταν διαπιστώνεται παράβαση.
Από την άλλη πλευρά...
Η Πολιτεία έχει επίσης αυστηρές υποχρεώσεις.
Η εφαρμογή του νόμου πρέπει να γίνεται με αναλογικότητα, αντικειμενικότητα και σεβασμό στα συνταγματικά δικαιώματα. Κάθε αστυνομική επέμβαση οφείλει να είναι απολύτως αιτιολογημένη και να μην αφήνει την εντύπωση ότι χρησιμοποιείται ως μέσο περιορισμού της συνδικαλιστικής δράσης ή της ελευθερίας της έκφρασης.
Σε ένα κράτος δικαίου, η ισχύς των θεσμών δεν αποδεικνύεται με συλλήψεις αλλά με την ίση εφαρμογή των νόμων.
Η δημοκρατία απαιτεί ισορροπία
Ούτε οι συνδικαλιστές βρίσκονται υπεράνω του νόμου ούτε οι κρατικές αρχές βρίσκονται υπεράνω των δικαιωμάτων των πολιτών.
Η δημοκρατία λειτουργεί όταν και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν τα όριά τους.
Οι συνδικαλιστές έχουν δικαίωμα να διαδηλώνουν, να απεργούν, να διαμαρτύρονται και να διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Δεν έχουν όμως δικαίωμα να θεωρούν ότι κάθε πράξη τους νομιμοποιείται επειδή υπηρετεί έναν συνδικαλιστικό σκοπό.
Αντίστοιχα, οι κρατικές αρχές δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν κάθε δυναμική κινητοποίηση ως ζήτημα δημόσιας τάξης ούτε να δημιουργούν την αίσθηση ότι ποινικοποιείται η συλλογική διεκδίκηση.
Το ζητούμενο είναι η εμπιστοσύνη στους θεσμούς
Η υπόθεση της Λάρισας θα αξιολογηθεί από τα αρμόδια όργανα ως προς τη νομιμότητα των ενεργειών όλων των εμπλεκομένων.
Ανεξάρτητα όμως από την έκβασή της, το ουσιαστικό μήνυμα είναι ένα:
Σε μια ώριμη δημοκρατία δεν υπάρχουν πολίτες δύο ταχυτήτων.
Ο συνδικαλιστής δεν έχει περισσότερα δικαιώματα από τον υπόλοιπο πολίτη, αλλά ούτε και λιγότερες ελευθερίες. Ο αστυνομικός δεν έχει περισσότερες εξουσίες από όσες του δίνει ο νόμος, αλλά ούτε μπορεί να διστάζει να εφαρμόσει τον νόμο όταν αυτός παραβιάζεται.
Το κράτος δικαίου κρίνεται ακριβώς σε αυτές τις δύσκολες ισορροπίες. Εκεί όπου η νομιμότητα συναντά την ελευθερία και όπου καμία από τις δύο δεν πρέπει να υπερισχύει σε βάρος της άλλης.
Η δημοκρατία δεν χρειάζεται ούτε ασυλίες ούτε αυθαιρεσίες. Χρειάζεται κανόνες που εφαρμόζονται ισότιμα σε όλους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου