Υπάρχουν αποφάσεις που δεν μένουν απλώς στις σελίδες της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Αποφάσεις που αγγίζουν τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία βλέπει τον εαυτό της, τις αξίες της και τους θεσμούς που τη διαμορφώνουν.
Η ψήφιση του νόμου για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών ήταν μια τέτοια στιγμή.
Η κυβέρνηση επέλεξε να παρουσιάσει αυτή την αλλαγή ως ένα αυτονόητο βήμα ισότητας και προόδου. Όμως πίσω από αυτή τη διατύπωση υπάρχει ένα ερώτημα που αφορά ολόκληρη την κοινωνία: όταν αλλάζει ο ορισμός ενός τόσο σημαντικού θεσμού όπως ο γάμος, αλλάζει απλώς ένας νόμος ή αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την οικογένεια;
Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα.
Η συζήτηση δεν αφορά την αξία κανενός ανθρώπου. Ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η διαφωνία αφορά κάτι διαφορετικό: αν κάθε μορφή συνύπαρξης έχει την ίδια θεσμική σημασία και αν η Πολιτεία μπορεί να αλλάζει έννοιες που έχουν διαμορφωθεί μέσα στους αιώνες.
Ο γάμος δεν ήταν ποτέ μόνο μια νομική σύμβαση. Ήταν ένας κοινωνικός θεσμός με ιστορικό βάθος, συνδεδεμένος διαχρονικά με την ένωση άνδρα και γυναίκας και με τη δημιουργία οικογένειας και την ανατροφή των παιδιών.
Γι’ αυτό και η αλλαγή αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν μια απλή τεχνική ρύθμιση.
Η οικογένεια δεν είναι απλώς ένας νομικός ορισμός. Είναι ο πρώτος χώρος στον οποίο ο άνθρωπος γεννιέται, μεγαλώνει, μαθαίνει να σχετίζεται και διαμορφώνει την προσωπικότητά του. Το κράτος έχει δικαίωμα και υποχρέωση να προστατεύει τους πολίτες του, όμως κάθε αλλαγή σε τόσο βασικές έννοιες χρειάζεται σοβαρό διάλογο και κοινωνική ωριμότητα.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της δημόσιας συζήτησης.
Όταν κάποιος εκφράζει προβληματισμό για τη μεταβολή της έννοιας της οικογένειας, αυτό δεν σημαίνει ότι αρνείται την ύπαρξη ανθρώπων ή τα δικαιώματά τους. Σημαίνει ότι θέτει ένα ερώτημα για το αν η προστασία των προσώπων απαιτεί απαραίτητα και την αλλαγή της ταυτότητας ενός θεσμού.
Το ίδιο ισχύει και για τη συζήτηση γύρω από τα σχολικά βιβλία.
Το σχολείο δεν είναι μόνο ένας καθρέφτης της κοινωνίας. Είναι ένας χώρος όπου διαμορφώνονται αντιλήψεις, αξίες και πρότυπα. Γι’ αυτό κάθε αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται βασικές κοινωνικές έννοιες στα παιδιά χρειάζεται προσοχή, ισορροπία και σεβασμό στις διαφορετικές ευαισθησίες των οικογενειών.
Η ανησυχία πολλών γονέων και ανθρώπων της Εκκλησίας δεν αφορά την ύπαρξη διαφορετικών ανθρώπων μέσα στην κοινωνία. Αφορά τον φόβο ότι το κράτος δεν περιορίζεται πλέον στην αναγνώριση μιας πραγματικότητας, αλλά επιχειρεί να καθορίσει μια νέα αντίληψη ως τη μοναδική αποδεκτή.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση έχει μια ξεκάθαρη πολιτική ευθύνη.
Αν θεωρεί ότι η αλλαγή αυτή ήταν σωστή και αναγκαία, οφείλει να την υπερασπιστεί με καθαρό λόγο. Δεν μπορεί μια μεγάλη κοινωνική μεταρρύθμιση να παρουσιάζεται ως ιστορικό βήμα προόδου και στη συνέχεια, όταν εμφανίζονται αντιδράσεις, να αντιμετωπίζεται σαν θέμα που πρέπει απλώς να ξεχαστεί.
Οι μεγάλες αλλαγές δεν κρίνονται μόνο από τις ψήφους στη Βουλή. Κρίνονται και από το αν μια κοινωνία μπορεί να τις συζητήσει, να τις κατανοήσει και να τις αφομοιώσει.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται περισσότερες συγκρούσεις. Χρειάζεται όμως έναν ειλικρινή διάλογο. Έναν διάλογο χωρίς προσβολές, χωρίς ταμπέλες και χωρίς την εύκολη κατηγορία ότι κάθε διαφωνία αποτελεί μισαλλοδοξία.
Η οικογένεια είναι ένας θεσμός που δημιουργήθηκε πολύ πριν υπάρξουν τα σύγχρονα κράτη και οι σύγχρονοι νόμοι. Η Πολιτεία μπορεί να αλλάζει το νομικό πλαίσιο. Δεν μπορεί όμως να αγνοεί ότι πίσω από τις λέξεις υπάρχουν ιστορία, πολιτισμός, παραδόσεις και βαθιές κοινωνικές αντιλήψεις.
Ακριβώς επειδή το θέμα είναι τόσο σημαντικό, δεν χρειάζεται περισσότερη πολιτική επικοινωνία. Χρειάζεται περισσότερη υπευθυνότητα.
Οι κοινωνίες δεν αλλάζουν μόνο με υπογραφές. Αλλάζουν όταν οι άνθρωποι καταλαβαίνουν, συζητούν και αποφασίζουν με επίγνωση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου