Όταν η βία γίνεται κανονικότητα, η δημοκρατία πεθαίνει. | Ανάλυση | Δημήτρης Καραγιάννης

Τον τελευταίο μήνα η επικαιρότητα, στην Ελλάδα και διεθνώς, μας φέρνει ξανά και ξανά μπροστά στο ίδιο αμείλικτο ερώτημα: τι κοινωνίες χτίζουμε όταν ανεχόμαστε την ωμή βία; Όταν τη συνηθίζουμε, όταν την προσπερνάμε, όταν βρίσκουμε δικαιολογίες ανάλογα με το ποιος τη διαπράττει και ποιος τη δέχεται;

Στις Σέρρες, μέσα σε ένα δημόσιο γυμνάσιο, έναν χώρο που θα έπρεπε να είναι καταφύγιο ασφάλειας και παιδαγωγικής φροντίδας, μια διευθύντρια σχολείου φίμωσε με ταινία και έδεσε έναν ανήλικο μαθητή. Ένα παιδί. Όχι «πρόβλημα προς διαχείριση», όχι
«δύσκολη περίπτωση», αλλά άνθρωπος με δικαιώματα και αξιοπρέπεια. Η εικόνα αυτή δεν είναι απλώς σοκαριστική, είναι βαθιά ανησυχητική για το πώς αντιλαμβανόμαστε την εξουσία πάνω στους πιο αδύναμους.

Την ίδια περίοδο, στη Μινεσότα των ΗΠΑ, ένας πολίτης χάνει τη ζωή του από πυρά ομοσπονδιακών πρακτόρων, σε ένα ακόμη περιστατικό υπερβολικής και θανατηφόρας χρήσης κρατικής βίας που γεννά οργή, φόβο και μαζικές αντιδράσεις. Όταν το κράτος, που υπάρχει για να προστατεύει, σκοτώνει, η δημοκρατία τραυματίζεται βαριά.

Και στο Ιράν, ξανά και ξανά, βλέπουμε πού οδηγεί η ανεξέλεγκτη εξουσία όταν δεν λογοδοτεί. Πολίτες που διαδηλώνουν, νέοι άνθρωποι, γυναίκες, μαθητές, αντιμετωπίζονται ως εχθροί. Οι δρόμοι γεμίζουν αίμα, οι φυλακές ανθρώπους, οι οικογένειες σιωπή και φόβο. Η διαμαρτυρία ποινικοποιείται, η διαφωνία πυροβολείται και η ανθρώπινη ζωή υποτιμάται στο όνομα της «τάξης». Εκεί, η βία δεν είναι παρέκκλιση. Είναι εργαλείο διακυβέρνησης. Και αυτό είναι η πιο ωμή μορφή αποτυχίας κάθε κοινωνίας.

Όλα αυτά δεν είναι ασύνδετα περιστατικά. Είναι διαφορετικές όψεις του ίδιου προβλήματος: της κανονικοποίησης της βίας. Όταν η βία γίνεται εργαλείο πειθαρχίας στο σχολείο, «μέθοδος» επιβολής στον δρόμο ή «λύση» από την εξουσία, τότε χάνεται το όριο. Και χωρίς όρια, καμία κοινωνία δεν μπορεί να λέγεται δημοκρατική.

Η βία δεν παιδαγωγεί. Δεν προστατεύει. Δεν δικαιώνει. Μόνο φοβίζει, ταπεινώνει και σκοτώνει, κυριολεκτικά ή ηθικά.

Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα και κράτος δικαίου, πρέπει να είμαστε αδιαπραγμάτευτοι: καμία ανοχή στη βία, απ’ όπου κι αν προέρχεται, σε όποιον κι αν ασκείται.

Γιατί η βία στους «άλλους» είναι πάντα προάγγελος βίας σε όλους μας.